sonraki »

[safak]

Üyenin Mesajı:

Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

   
Katip Şadi (doğum 1932), Giresun Görele ilçesinde doğmuş günümüzde yaşayan Karadeniz kemençesi üstadlarından biridir.Yine Göreleli kemençe üstadı Kemal İpşir'in talebesidir. Görele tarzı Karadeniz kemençesinin günümüzdeki isimlerinden birisidir.Çok sayıda kaset,CD ve plağı bulunmaktadır. En son "Her zaman gelmezsin" ve "Almanya'dan geliyor" isimli albümlerini piyasaya sürmüştür.

Kemençeyi bilip de onu bilmeyen yok, Görele usulü deyince hele, adýnýn önüne bir de 'usta' ekliyorlar. Basýnla arasý pek hoþ deðilmiþ, ilçeye kadar gelen büyük bir televizyon kanalýný geri çevirdiði söyleniyor. Çok bilmiþ Google da ondan bir haber veremiyor.

Ama biz görüþeceðiz, hatýrlý bir dost var arada, gözümüz sokaðýn ucunda, ha geldi, ha gelecek. Hafiften bir yaðmur çiseliyor, Kâtip Þadi'nin kemençesi bu yüzden görünmüyor. Ceketin içinde, beline sarýlý, sanki yokmuþ gibi, üçüncü bir kolmuþ gibi, yarým asýrdýr bedeninin bir yaný kemençe, türkü söylüyor; ama kim söylüyor belli deðil, o mu kemençe mi? Belki de o bir kemençe, Karadeniz uþaklarýnýn dediði gibi; Bay Kemençe...

Yanýmýzda Kâtip Þadi ki; biz ona artýk Kâtip amca demeye baþladýk, yürüyoruz; ama nereye bilmiyoruz. Kemençe nerede çalýnýr? Tanýdýk bir kasetçi, dükkânýný iþgal etmemizi istemiyor, bundan böyle o tanýdýk filan deðil, bir de pizzacý var; ama ý ýh olmaz, pizzacýda kemençe çalýnmaz. Çay bahçesi ulu orta bir yerde, geçenler dönenler... En iyisi sahile inip, kayalardan bir kaya beðenmek, fonda hýrçýn Karadeniz, dalga sesi, Kâtip amca ve kemençesi, daha ne olsun!

Görele'nin Derekuþçulu köyünde doðmuþ Kâtip Þadi, sene ya 1936 ya da 1938, tam emin deðil. Kemençeyi eline aldýðýnda ufacýkmýþ, dokuz on yaþlarýnda. "Ne annem vardý, ne babam, etrafta amca dayý, kimse kemençe çalmazdý. Hiçbiri de razý olmadý." diyor. Evde kemençe yok; ama civarda var; en meþhurlarý Picoðlu lakaplý Osman Gökçe, Karaman lakaplý Halil Kodalak ve Kâtip amcanýn hocasý Durkaya lakaplý Kemal Ýpþir. Hepsi de, ustalýða ait sýrlarýyla göçüp gitmiþ. Çýraklýk günlerini hatýrlayýnca gülüyor Kâtip amca; "Kemençeyi alýnca, ne acemiliðimiz vardý, bilmiyorduk ki ne yapacaðýz, ne edeceðiz." Sonra düðün faslý baþlamýþ, haftada bir iki gün boþ kalýrmýþ, diðer günler hem oynar, hem oynatýrmýþ. "Baþka bir iþ yapmadým hiç." diyor, "Benim iþim kemençeydi."

Tartýþmalý türkü; Oy Asiye

Anadolu'da müzik üstatlarýnýn serüveni birbirine benzer. Düðünler ilk basamaktýr, fantezi olsun diye deðil, para kazanmak için gidilir. Sonra Ýstanbul yoluna düþülür, düðün dernek orada da kurulur, üç beþ kuruþ para kazanýlýr. Ve hikâyenin tam burasýnda bir abi, vefalý bir dost, babacan bir arkadaþ çýkagelir ve sanatçýmýzý plakçýya götürür. Kâtip Þadi'nin elinden tutan arkadaþ Ýsmail Uzun, ayný zamanda kemençe yapan bir usta... "Dinlediler, hoþlarýna gitti." diyor Kâtip amca, ses mühendislerine dinletmiþler hem de. O gün söylediði türkü tabii ki aklýnda: "Yorganýnýn üstünde pire zýplýyor pire/Haydi yavrum kaçalým, saat geldi bire". Ýlk plaðýný 1966'da Sahibinin Sesi'nden çýkaran Kâtip amca, '27 çeþit' plak, 'dünya kadar' da kaset yapmýþ. Ve sýký durun, 'Oy Asiye' türküsünün müziði Kâtip Þadi'ye aitmiþ. Ýkinci plaðý 'Mini Etekler Mini'ye ismini veren türkünün sözleri de bambaþkaymýþ. "Çýktý 66'da mini etekler mini/Çekemezsin güzelim kaynana sitemini/Al eline feneri, geçir beni dereden/Orta boylu Eminem bakýyor pencereden." Ýnternet forumlarýnda "Oy Asiye türküsü Giresun'a mý yoksa Trabzon'a mý ait?" tartýþmalarýna bir yenisi daha eklenir belki: "Müzik gerçekte kime ait?"

Plaklarý her zaman sahne takip eder. Nitekim Þadi de, Taksim'deki Lozan Restoran'da sahne hayatýna adým atmýþ. Sonrasýnda ver elini Almanya, Hollanda, Belçika... "Ýyi çaldýn mý herkes dinler." diyor üstat, ses telleri, kemençenin telleriyle bir olmuþ bu adamý kim dinlemez, türkünün sözleri 'derin' manalar taþýmasa da her zaman, söyleyiþ öyle bir hava veriyor, en oynak parçada bile insan kederleniyor; "Yaðmur yaðýyor yerlere/Su iner derelere/Aðladý da dedi ki/Verme beni ellere..."

Þimdi ne yapýyor Kâtip Þadi? Yazlarý Görele'de, kýþlarý Ýstanbul Kasýmpaþa'da kalýyor. Arada Taksim'deki Taka Restoran'da çalýyor. Eskiden gövdesi ardýç, erik aðacýndan, telleri atkuyruðundan kemençeler yaparmýþ þimdi býrakmýþ. Kemençeleri Kemerli köyünden Enver Topal yapýyor artýk. "Nedir bu Görele kemençesi?" diye soruyoruz, o da soruyor; "Reþat altýn bozulur mu? Onun gibidir iþte bizim kemençemiz." Bu yaþýna dek kemençesinden hiç ayrýlmamýþ. Günlerce çaldýðý olmuþ, iyi de kazanmýþ. Ama þimdi düðünlere gidemiyor; yoruluyor, gitse, bir gün bir gece kemençe çalmasý gerekecek. "Eskiden gurbet yoktu." diyor, "Þimdi herkes orada burada, düðünler de ona göre." Yenilerden kimleri beðeniyor? "Görele usulü çalan Ýbrahim Kavraz'ý, Kemal Yýlmaz'ý Sýrrý Öztürk'ü ve Þenel Dandin'i... Muhammed Sarý ve Sait Uçar için de 'Ýyi, fena deðil.' diyor. Fuat Saka, sevdiði isimler arasýnda. Yeni kemençecileri bir konuda uyarýyor: "Kemençedeki kusurunuzu baþka enstrümanlarla örtmeye çalýþmayýn. Taksimle girmezseniz parçaya kimse dinlemez sizi." Peki, nota biliyor mu Kâtip amca? "Bizim parmaklar yerini bulur, ayný nota gibi, yerli yerince."

KEMENÇE
Resimlerin Görüntülenmesine İzin Verilmiyor
Resimleri Görebilmek İçin Üye Ol veya Giriş Yap

Kâtip Şadi kimdir?

Bizlere biraz kendinizden bahseder misiniz? 

Görele'nin Derekuşçulu köyünde doğdum, sene ya 1936 ya da 1938, tam emin değilim. Kemençeyi elime aldığımda, dokuz on yaşlarındaydım. Ne annem vardı, ne babam, etrafta amca dayı, kimse kemençe çalmazdı. Evde kemençe yok; ama civarda vardı; en meşhurları Picoğlu lakaplı Osman Gökçe, Karaman lakaplı Halil Kodalak hocam olan Durkaya lakaplı Kemal İpşir. Hepsi de, ustalığa ait sırlarıyla göçüp gitti. Allah rahmet etsin.

Kemençeyi elime alınca, acemiliğimiz vardı, bilmiyorduk ki ne yapacağız, ne edeceğiz. Sonra düğün faslı başladı, haftada bir iki gün boş kalırdım, diğer günler hem oynar, hem oynatırdım. Başka hiç bir iş yapmadım. Benim kemençeden başka işim olmadı.

İlk kemençeye kaç yaşında ve nasıl başladınız?

Tam olarak kaç yaşında başladığımı hatırlamıyorum ama tahminen on yaşından önce başladım. Benim kemençeye merakım vardı, köyümüzde de kemençe çalabilen insan yoktu, düğünlerimize başka yerden kemençeciler geliyordu. Bu yüzden çevrem ve ailem tarafından bu mesleğe, bu sanata teşvik edildim. Özellikle babam bana bu konuda çok destek oldu, bana bir kemençe aldı, bende kendimce çalıyordum ama usta mehtarların yanında çok eksiğim olduğunu gördüm onlardan ders alarak eksiklerimi gidermeye çalıştım.

Sanatçılık hayatınız nasıl başladı? İlk kasetinizden, ilk yaptığınız bestede kısaca bahseder misiniz?

Anadolu'da müzik üstatlarının serüveni birbirine benzer. Önce köylerde düğünlerde pişersin sonra büyükşehirlere gidersin. Bizimki, de böyle oldu. İlk düğünlerde çalmaya başladım. Sonra İstanbul’a gittim düğün dernek derken üç beş kuruş para kazandım. Kemençe yapan, İsmail Uzun adında vefalı bir dost babacan bir arkadaşın desteği ile bir plakçıya gittik.

 

Yorganının üstündePire zıplıyor pireHaydi, yavrum kaçalımSaat geldi ye bire

Bu şarkıyı söyledim beğendiler. O dönemlerde kaset yoktu. Tek parça sığabilecek şekilde plaklar vardı. Kaset daha çok sonra çıktı. İlk plağımı 1966'da Sahibinin Sesi'nden çıkardım. 27 çeşit plak ve dünya kadar kaset yaptım. Sayısını bilmiyorum.

İkinci plağım da ‘’Mini Etekler Mini’’ sözlerini hiç unutmam…

 

Çıktı altmışaltı daMini etekler miniÇekemezsin güzelimKaynana sitemini

Al eline feneri,Geçir beni deredenOrta boylu EminemBakıyor pencereden

İlk sahne aldığınız yer neresidir?

İlk Taksim'deki Lozan Restoranında sahne aldım. Sonrasında Almanya, Hollanda, Belçika birçok ülkelerde çaldım.

Kemençe çalmanız aileniz ve çevreniz tarafından yadırgandı mı? 

Hayır, aksine özellikle babam beni meslek seçme konusunda serbest bıraktı. Bende kemençeye merak ve hevesim vardı. Babam bana bu meslekte en büyük yardımcım ve destekçim oldu.

Hangi sanatçılara söz müzik ve beste yaptınız? Yâda kendi bestelerinizi sadece kendiniz kaset ve plaklarınızda mı değerlendirdiniz?

Bu gün İbrahim Can, İsmail Türüt, rahmetli Erkan Ocaklı ve daha birçok sanatçı benim bestelerimden ve müziklerimden kullandı.

Hiç bir eğitim almamanıza rağmen birçok söz müzik ve beste yaptınız. Bu gün eğitim almış birçok insan sizin o günkü satışlarınıza ve gıpta ile bakıyor ve ulaşmak istiyor. Bunu neye bağlıyorsunuz?

Tüm dinleyicilerime teşekkür ediyorum. Benim kemençeye çok merakım vardı. Çok da çalıştım, gece gündüz uğraştım. Birde... gelmiş geçmiş en büyük kemençe üstatlarından ders aldım. Yeteneğimde vardı, hepsi birleşince Kâtip Şadi ortaya çıktı.

Yıllardır şöhretini kaybetmemiş bir şarkı ve müzik olan, hatta büyük bir izleyici ve hayran kitlesine sahip olan " kurtlar vadisi" dizisinde ve yine birçok Türk sinemalarında film müziği olarak kullanılan " oy asiye asiye" türküsünün size ait olduğu doğrumu?

Evet doğrudur. Yalnızca müziği bana aittir, sözleri sevgili Ömer Akpınar’a ait, ben bu müziği yıllar önce yapmıştım bak yıllardır hiç özelliğini ve anlamını kaybetmedi.

Ailenizde yâda yakın akrabalarında kemençeye merakı olan ve kemençe çalabilen yakınınız var mı?

Oğlumun bir ara merakı vardı. Kısa bir süre zarfında öğrendi. Hatta birçok düğünde şenlikte çaldı. Sonra eğitimi dolayısıyla bıraktı.

Kâtip hocam herkesin merak ettiği acaba sizin yetiştirdiğiniz veya yetiştireceğiniz bir Kâtip Şadi olacak mı yâda böyle biri var mı? 

Mustafa Seyiste küçüklüğümü ve gençliğimi görüyorum, benim gibi çok gayretli, tabi böyle devam ederse, İbrahim Kavraz’da tarzıma en yakın sanatçıdır diyebilirim.

Yeni kemençecileri beğeniyor musunuz? Özellikle gençlere bir tavsiyeniz var mı? 

Ben işini düzgün yapan, dinleyicilerine saygılı olan herkesi beğeniyorum. Karadeniz müziği artık dünyayı sardı. Gençlerimizin bunda payı yüksektir. Her sanatçının kendine göre bir tarzı var, sonuçta herkesin yapamadığı bir sanatı icra ediyorlar.

Özellikle belirtmek istediklerim; Görele usulü çalan İbrahim Kavraz'ı, Kemal Yılmaz'ı Sırrı Öztürk'ü ve Şenel Dandin'i... Muhammed Sarı ve Sait Uçar için de iyi, fena değil. Fuat Saka, sevdiği isimler arasında.

Yeni kemençecilere tavsiyem; Kemençedeki kusurunuzu başka enstrümanlarla örtmeye çalışmayın. Taksimle girmezseniz parçaya, sizi kimse dinlemez.

Son zamanlarda Karadeniz müziğindeki değişimi nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Şimdilerde kemençemiz her şekil müziğe uyarlanıyor. Kemençeden çok diğer enstrümanların sesi daha çok çıkıyor.  Bu şekilde kaybeden kemençe olur. Ben bu gün Ankaralıya da Aydınlıya da Edirneliye de Urfalıya da kemençe dinletebilirim. Benim düşüncem ise kemençenin sade çalınması ve dinlenmesidir. Günümüzde Türk müziğinin ayrılmaz enstrümanı haline geldi bunda sevindirici tarafı. Yinede kemençeyi sade çalan sanatçının olması gerek.

Mustafa Seyis, lafınızı bölüyorum ama buraya izniniz olursa bir şey de ben eklemek istiyorum. Adam bir kayda öğreniyor sürekli aynısını çalıyor. Kendinden emin değil sanatını bir yere getirememiş ama bazı teknolojik seslerle hatalarını kapatabiliyor.

Kemençenin günümüzde iki stili var. Biri Trabzon biri Görele stili, son zamanlarda Trabzon stili ön plana çıkıyor. Bunu neye bağlıyorsunuz?

Görele stili kemençe var olduğu sürece kaybolmaz. Reşat altın hiçbir zaman değerden düşmez.

Artık sizleri medya da ve festivallerde göremiyoruz yâda çok az görüyoruz. Bunun nedeni nedir?

Bunun nedeni bana bu gibi etkinliklerin çok geç olarak iletilmesidir. Bir hafta kala söylenirse benim katılmam çok zor oluyor. Bana altı ay veya daha önce söylense katılma olasılığım yüksek olur. Örneğin Sis dağı şenliklerinde katıldığım zaman bana hemen teklif geliyor ‘’seneye yine bizimlesin’’ diyorlar. Birde Eskiden gurbet yoktu şimdi herkes gurbette her yere yetişemiyorum. Eskisi kadar düğünlere gidemiyorum.

Bu sene katılacağınızı festival yâda şenlikler var mı?

Sis dağı yayla şenlikleri ve Görele kemençe festivaline davet edildim. Daha da gelen var bu teklifleri değerlendirip programımı ona göre yapacağım.

Şimdi ne yapıyor Kâtip Şadi?

Yazları Görele'de, kışları İstanbul Kasımpaşa'da kalıyorum. Arada Taksim'deki Taka Restoran'da çıkıyorum. Birkaç kemençe öğrencisi var onlarla ilgileniyorum. Yılların yorgunluğunu üstümden atarak dinlenmeye çalışıyorum

Son olarak kemençe severlere ve hayranlarınıza söylemek istediğiniz bir şeyler var mı?

İlk önce sizlere teşekkür ediyorum bizlere sizler destek olduğunuzda bizlerin kitlesi genişler çok fazla daha kişiye ulaşmış oluruz. Kendi öz kültürümüze ve değerlerimize sahip çıkalım. Kemençemiz bunun en başta gelendir. Sizleri de bu ilginizden alakanızdan dolayı takdir ederim. Bizleri dinleyen ve takip eden herkese selamlarımı iletiyorum.

[safak]

safak

[Giresunform Mod]

       
Merhaba ziyaretçi. Öncelikle sitemize hoşgeldiniz. Ben robot moderatör olarak siteden daha fazla yararlanmanız için sitemize üye olmanızı öneririm. iyi eğlenceler.