sonraki »

[cavuismail]

Üyenin Mesajı:

 

Anadolu’da birçok köy, buralara ilk yerleþen topluluklarýn adýný taþýr. Barça köyünün de buna benzer bir geçmiþi vardýr. Konar-göçer Türkmen/yörük topluluklarýndan birinin adý olan Barçýlu, tarih içinde Anadolu’da muhtelif yerlerde gerçekleþtirilen iskân faaliyetinin bir sonucu olarak yer adýna dönüþmüþtür. Osmanlýca metinlerde en çok Sivas sancaðý, Bursa kazasý ve Kütahya sancaðý kapsamýnda, yer/köy adý olarak Barçýlu Türk topluluðunun adý geçmektedir[1]. Bizim konumuz olan Barça köyünün de, Oðuz-Çepni boyuna baðlý bir grubun adýný taþýdýðý anlaþýlmaktadýr. Þimdi köyün bulunduðu alana gelip yerleþen Barçýlu aþireti köye de adýný vermiþtir.

Eski kaynaklarda, Batlama Deresi ile Espiye’den denize dökülen Yaðlýdere arasýnda kalan alan Çepni nahiyesi olarak anýlmaktadýr. Ýþte Barça köyünü kuran aþiret bu alan içindeki Aksu Vadisinin aþaðý kýsmýna yerleþmiþtir. Bu konuda bize bilgi sunan en eski kaynak, vergi miktarlarý ve mükellefleri ile daha baþka bilgiler de içeren 1515 tarihli defterdir. Köy halkýnýn vergilerini o vakitler geçerli olan sisteme göre týmarlý sipahi denen bir bey alýrdý. 1515’de Barça köyünün týmarlý sipahisi Emre Beyoðlu Dede ile oðlu Ahmet adlý iki kiþidir. Çepni ileri gelenlerinden olan bu beylerden Emre Bey’in diðer oðlu Ramazan Aða ise, þimdi Dereli’ye baðlý Firenk köyünün vergilerini toplamaktadýr.

            1515 tarihli vergi defterine bakýldýðýnda Barça köyünde þöyle bir toplumsal manzara ile karþýlaþýyoruz. Köyde vergi kayýtlarýna girmiþ 48 mükellef kiþinin adý geçmektedir. Bu kiþilerden 25’nin üzerine kayýtlý topraklarý vardýr. O günkü uygulamada bunlara bennak hane denilir. 16 kiþinin ise üzerine kayýtlý topraðý yoktur, baþkasýnýn arazisini kiralayarak ekip-biçmektedir. Bunlara da defterde caba hane denilmiþtir. Bunlardan baþka 6 kiþi yetiþkin bekâr erkek yazýlmýþtýr. Yani henüz bir hane sahibi deðildir, ama çalýþýp üretime katký saðladýklarý için vergi mükellefi yazýlmýþtýr. Yine vergi kaydýnýn yapýldýðý 1515 yýlýnda Barça köyünde bir kiþi de hariç köyden gelmiþtir ki, bu kiþi arýcý veya sürü sahibi biri olabilir. Buna da defterde zemin hane denilmiþtir. Tabi Barça köyünün nüfusunu sadece bu bilgilere bakarak çýkarmak mümkün deðildir. Bunlardan baþka köyde bir de vergiden muaf olan grup vardýr ki, onlarýn durumunu da þöyle özetlemek mümkündür:   

            Bahsi geçen kayýtlarda vergiden muaf gösterilmiþ olan 19 kiþinin adý zikredilmiþtir. Bu kiþiler Vanazýd Derbendi’ne muhafýz, yani derbentçi yazýlmýþlardýr. Derbent, umumi yollarýn güvenliðini saðlayan, köprülerin bakým ve onarýmýný yapan bir kurum, bir karakoldur. Giresun Limanýndan Þebinkarahisar’a uzanan umumi yolun derbent iþlerini Barça köyünde yaþayan 38 kiþilik bir grubun yaptýðý ifade edilmektedir. O devrin þartlarýnda bunlar bir bakýma kamu görevi yaptýklarý için askerî görevli anlamýnda müsellem olarak anýlmaktadýrlar. Ayrýca 1515 tarihinde köyde yaþayan 7 kiþi de cami görevlisi yazýlmýþtýr. Vergi defterinde “mülâzýmân-ý câmi-i” þeklinde belirtilmiþ olan bu kiþilerden biri imam-hatip kaydedilmiþtir.  Bu 7 kiþi, hane sahibidir, yani evlidir. Dini hizmetleri nedeni ile bazý vergilerden muaf tutulmuþlardýr[2].

Din görevlilerinden olan Abdullah Fakih oðlu Ýbrahim Fakih Barça köyünün imam-hatibi; kardeþi Abdullah, diðer kardeþi Ýbrahim, Mahmut oðlu Halil, Ahmet Fakih oðlu Karga ve Pir Mahmut oðlu Ýbrahim ise ayný camide mülâzým yani çeþitli hizmetlere bakan kiþiler olarak gösterilmiþlerdir. Burada geçen fakih kelimesi ilmiye sýnýfýndan olduklarýný anlatýr. 1530 tarihli muhasebe defterinde bu köyde 25 topraklý hâne, 6 topraksýz hâne, 6 kiþi yetiþkin bekar, bir kiþi de hariç köyden yazýlmýþtýr. 1530’da bu mükelleflerin ödedikleri vergi miktarý 3.500 akçe olarak tespit edilmiþtir[3]. Üzerine toprak, yani arazi kaydý yapýlmýþ olan kiþilerin eþit miktarlarda arazileri vardýr ki yaklaþýk olarak 35-40 dönüm kadardýr. Devrin þartlarýnda buna bir çiftliðin dörtte biri anlamýna gelen ekinlü bennak denilmiþtir.           

            Bu tarihte Barça köyünde iki deðirmen, bir de atmaca yuvasý vardýr. Atmaca kuþu Osmanlý sarayýnda veya beylerbeyi saraylarýnda bulundurulan kuþlardandýr. 1530 tarihli vergi kaydýnda da ayný bilgiler mevcuttur. Vergi defterinde köy ile ilgili olarak yer alan þu ifade, önemli bilgiler sunmaktadýr: “Mezkur karye evvelinde Ahmet oðlu Himmet’ten ve (yedinci satýrda) Hamid birader-i diðer nâm kimesneye varýnca on dokuz kimesnedir. Yakup Halife köprülerine köprücü olup ve Yakup Halife derbendinin meremmetçisi olduklarý sebepten ber karar-ý sabýk köprücü ve derbentçi tayin olunup deftere sebt olundu. Madem ki zikr olan hizmetleri ifa edeler avarýz teklif olunmaya deyü emr olundu7].

Devletin kendilerine tapu ettiði topraklarý tasarruf eden, buna karþýlýk asker (müsellem) yazýlmýþ olan ve köydeki halktan ikinci zümreyi oluþturan vergi mükellefi kiþiler ise 45’dir. Bunlardan 16’sý topraklý, 17’si topraksýz, 7’si yetiþkin bekar erkek ve 5 kiþi de hariç köyden aileler olarak tespit edilmiþtir. Vergiden muaf olanlar ise cami görevlileri yazýlmýþ kiþilerdir ki bu tarihta sayýlarý 20 kiþidir[8]. Bunlar içinde Fahreddin oðlu Yusuf imam kaydedilmiþtir. Bahse konu zümreler içinde hiç bir azýnlýk adýna rastlanýlmamýþ olmasý çevredeki diðer köyler gibi, buranýn da Müslüman bir Türk yurdu olduðunu bize kanýtlamaktadýr.     

 

Barça köyü hakkýnda XIX.yüzyýl þer’iyye kayýtlarýnda da bilgi mevcuttur. Bu yüzyýlda Keþap nahiyesine baðlý olan köy Barça-Çakýrlý; bazen de sadece Barça þeklinde kayýtlara girmiþtir. Bu tarihte kayýtlara giren bazý aileler þunlardýr:

Duman oðlu Hurþit b. Hüseyin b. Abdullah ve zevcesi Fatma binti Ýbrahim; oðullarý Ýsmail, Bilal ve Hurþit; kýzlarý Gülhaným, Fatma ve Kezban; Zývalý oðlu Ömer b. Mehmet b. Abdullah, zevcesi Emine binti Ýbrahim; oðullarý Ýbrahim, Hüseyin, Halil; kýzlarý Fatma, Gülsüm ve Meryem;Tomak oðlu Hurþit b. Hasan b. Abdullah, zevcesi Fatma binti Ýbrahim; oðullarý Ýsmail ve Bilal; kýzlarý Gülhaným, Fatma ve Kezban. Yine ayný aileden Tomak oðlu Hüseyin b. Hüseyin;Ýmam oðlu Hurþit b. Abdullah ve kýzý Kezban; Þeyh oðlu Emrullah b. Ali b. Abdullah ve oðlu Abdullah[1];Sarý Musa oðlu Musa b. Mehmet, Çoban oðlu Mehmet b. Hasan; Kömüç oðlu Hasan b. Salih;Durmuþ oðlu Hüseyin b. Durmuþ b. Hüseyin; Köse Hasan oðlu Mehmet  b. Hüseyin b. Hasan; Kaba Ali oðlu Molla ? b. Hüseyin b. Abdullah; Usta Halil oðlu Halil b. Salih b. Abdullah;Tekir oðlu Molla Hüseyin b. Süleyman[9].

 

Barça Köyü web sitesinden alýntýdýr

[cavuismail]

cavuismail

[Giresunform Mod]

       
Merhaba ziyaretçi. Öncelikle sitemize hoşgeldiniz. Ben robot moderatör olarak siteden daha fazla yararlanmanız için sitemize üye olmanızı öneririm. iyi eğlenceler.